Srpska pravoslavna crkva i vernici danas, 19. oktobra, obeležavaju Svetog apostola Tomu, u narodu poznatog kao Tomindan. Ovaj praznik posvećen je jednom od dvanaestorice Hristovih apostola, a prate ga brojni običaji i narodna verovanja.
Ko je bio Sveti apostol Toma?
Sveti Toma bio je jedan od dvanaestorice apostola Isusa Hrista. Prema hrišćanskom predanju, nakon Hristovog vaskrsenja širio je hrišćanstvo u Palestini, a potom i u Persiji i Indiji, gde je stradao mučeničkom smrću.
Njegove mošti su u IV veku prenete u Edesu, a kasnije i u Carigrad.
„Sveti Toma, sedi doma“ – običaji na Tomindan
Tomindan se ne obeležava kao crveno slovo u crkvenom kalendaru, ali ima posebno mesto u narodnoj tradiciji. Za ovaj dan vezuje se izreka „Sveti Toma, sedi doma“, koja oslikava verovanje da na praznik nije poželjno ići na put ili obavljati nepotrebne poslove van kuće.
Svetog Tomu kao svog zaštitnika obeležavaju brojni zanatlije, među kojima su drvodelje, bačvari, kolari, stolari, užari, dunđeri, bunardžije, kaldrmdžije i zidari. Posebno se povezuje sa stolarima, jer se prema predanju i sam bavio obradom drveta.
Narodno predanje govori i o njegovom susretu sa đavolom, koji mu se prikazao u obliku lepe devojke. U jednoj od priča, Sveti Toma je udarcem sekire o kamen otupio njeno sečivo, a zatim se toliko razljutio da je izazvao veliku kišu u kojoj je đavo stradao.
Tomindan kao krsna slava
Sveti apostol Toma jedna je od slava koje brojne porodice u Srbiji obeležavaju kao svoju krsnu slavu. Kao i kod drugih porodičnih praznika, ovaj dan predstavlja priliku za okupljanje porodice, molitvu i čuvanje pravoslavne tradicije.
Tomindan tako spaja crkveno sećanje na apostola Tomu sa običajima i verovanjima koja se u srpskom narodu prenose generacijama.
