Fudbalski klub Mladi radnik iz Požarevca obeležava vek od osnivanja, a Istorijski arhiv Požarevac tim povodom priredio je posebnu izložbu i monografiju koje čuvaju sećanje na gotovo devet decenija postojanja jednog od najznačajnijih sportskih kolektiva u gradu. Postavka donosi 210 fotografija, oko 70 zastavica, 80 pehara, istorijska priznanja i dokumenta koja svedoče o bogatoj prošlosti kluba, njegovim najvećim uspesima, ali i okolnostima zbog kojih je 2014. godine prestao da postoji.
U godini kada se navršava 100 godina od osnivanja Fudbalskog kluba Mladi radnik, Požarevac se kroz jedinstvenu izložbenu postavku i bogato ilustrovanu knjigu vraća u vreme kada je fudbal bio mnogo više od sporta – simbol zajedništva, pripadnosti, borbe i ponosa čitavih generacija.
Istorijski arhiv Požarevac pripremio je izložbu i publikaciju pod nazivom „Fudbalski klub Mladi radnik Požarevac – od vremena ideala do vremena idola – refleksija vremena 1926–2014“, kojima je na jednom mestu objedinjena istorija kluba od njegovih pionirskih početaka do konačnog gašenja.
Izložba je svečano otvorena danas, 13. novembra 2026. godine, u Gradskoj galeriji u Požarevcu, u Ulici Stari korzo 14, gde će posetioci moći da je pogledaju do 28. novembra.
Od dva Radnička do jednog Mladog radnika
Priča o požarevačkom fudbalu počinje i pre formalnog osnivanja Mladog radnika. Kako je na otvaranju izložbe govorila Dragana Stanojević, prva fudbalska lopta u Požarevac stigla je 1912. godine, a doneo ju je Požarevljanin Andrejka, koji je kasnije dostigao i visoku funkciju generalnog sekretara FIFA.
U gradu je 1926. godine već postojalo nekoliko fudbalskih timova, među kojima su bili Viktorija, Hajduk, Slavija i Građanski. Iste godine nastao je i Radnički, i to na prilično neobičan način.
Naime, u različitim delovima Požarevca, nezavisno jedni od drugih, formirana su dva tima pod istim imenom. Gornjomalci su imali svoj Radnički, dok su Donjomalci i stanovnici Bugar-male osnovali drugi. Tek kada je jedan geometar, koji se slučajno zatekao u gradu, primetio da se radi o dve grupe zanatlija i radnika koje povezuje ista društvena pripadnost, došlo je do njihovog ujedinjenja.
Tako su dva tima postala jedan Radnički.
Za razliku od Građanskog, u kojem su uglavnom igrali imućniji Požarevljani, Radnički je okupljao siromašniji deo stanovništva, zanatlije, kalfe, obućare, krojače i druge radnike. Njegov radnički identitet javno je predstavljen u avgustu 1927. godine na stranicama tadašnjeg lista „Građanin“.
Prelomni datum u istoriji kluba bio je 13. decembar 1928. godine, kada je Radnički promenio ime u Mladi radnik. Ova promena, prema istorijskim podacima predstavljenim na izložbi, bila je povezana sa tadašnjim političkim okolnostima i nastojanjem rukovodstva da prikrije komunističku orijentaciju kluba, u vreme primene Zakona o zaštiti države.
Počeci su bili obeleženi velikom oskudicom, ali i neverovatnom posvećenošću. Igrači su nastupali u donjem vešu, opancima i gumenjacima, sami popravljali opremu i krpili lopte. Prva lopta imala je 12 delova i bila je ušnirana, a novac za njenu nabavku članovi su prikupljali izdvajanjem po dva dinara mesečno. Za učlanjenje u klub plaćalo se deset dinara.
Ratne godine, 16 poginulih igrača i prva utakmica na dan oslobođenja
Razvoj kluba prekinuo je Drugi svetski rat. Aprilski rat 1941. godine prekinuo je i jednu utakmicu na poluvremenu, a planirano prolećno prvenstvo nikada nije ni počelo.
Rat je ostavio dubok trag u istoriji Mladog radnika. Prema podacima predstavljenim na otvaranju izložbe, 16 igrača izgubilo je život tokom Drugog svetskog rata, nakon što su se uključili u borbu.
Fudbal u Požarevcu ipak nije potpuno zamro. Tokom ratnih godina klub je nastavio da postoji pod imenom Stig, kako bi se prikrila njegova ranija ideološka pripadnost.
Posebno simboličan trenutak dogodio se 15. oktobra 1944. godine. Na sam dan oslobođenja Požarevca odigrana je prva posleratna utakmica, a na teren su izašli preživeli igrači Mladog radnika.
Taj događaj predstavlja jedan od najupečatljivijih trenutaka u istoriji kluba – povratak fudbala i sportskog života u grad nakon ratnog stradanja.
Posleratni razvoj i prvi veliki sportski uspesi
Kako je istakla Nataša Milošević Dulić, u posleratnom periodu sport u tadašnjoj Jugoslaviji organizovan je prema principima masovnosti. Umesto klubova u današnjem smislu, postojala su fiskulturna društva koja su okupljala različite sportske discipline.
Mladi radnik je u prvim posleratnim godinama delovao u okviru Fiskulturnog društva Mladi radnik, koje je pored fudbala okupljalo odbojkaše, atletičare, gimnastičare i druge sportiste.
Već 1946. godine klub je osvojio Okružnu ligu za Požarevac i izborio plasman u viši rang takmičenja. U decenijama koje su usledile nastupao je sa promenljivim uspehom, uglavnom u zonama i ligama do trećeg ranga takmičenja na teritoriji Srbije.
Jedan od najvažnijih perioda u istoriji kluba usledio je nakon 2000. godine.
U sezoni 2007/2008. Mladi radnik osvojio je prvo mesto u Srpskoj ligi Zapad, i to sa čak 23 boda prednosti u odnosu na drugoplasiranu Slogu iz Kraljeva.
Uspeh je nastavljen i naredne sezone, kada je u Prvoj ligi Srbije zauzeo četvrto mesto. Time je ostvario najveći takmičarski rezultat u svojoj istoriji – plasman u najviši rang srpskog fudbala, tadašnju Jelen Superligu.
Crvena zvezda i Partizan gostovali na Vašarištu
Požarevac je zahvaljujući plasmanu Mladog radnika u Superligu dobio priliku da na stadionu Vašarište ugosti neke od najvećih imena domaćeg fudbala.
Iako se u najvišem rangu takmičio samo jednu sezonu, Mladi radnik je ostavio trag i odmerio snage sa najznačajnijim klubovima Srbije.
Posebno se izdvajaju utakmice protiv Crvene zvezde i Partizana. Protiv Crvene zvezde Požarevljani su poraženi minimalnim rezultatom 1:0, dok su sa Partizanom odigrali nerešeno 1:1.
Upravo u sezoni 2009/2010. završeni su i značajni radovi na stadionu Vašarište. Istočna tribina dobila je stolice sa naslonima, čime je okončana dugogodišnja izgradnja stadiona.
Istorija ovog sportskog objekta počela je još 1948. godine, kada je Gradski narodni odbor dodelio zemljište i prvih 70.000 dinara za njegovu izgradnju.
Iako je Mladi radnik u superligaškoj sezoni zauzeo poslednje mesto, njegovi nastupi protiv najjačih srpskih ekipa ostali su među najznačajnijim sportskim događajima u novijoj istoriji Požarevca.
Finansijski problemi doveli do gašenja kluba 2014. godine
Nakon ispadanja iz Superlige, Mladi radnik je narednu sezonu proveo u Prvoj ligi Srbije, a poslednje takmičarske godine završio je u Srpskoj ligi Zapad.
Iza sportskih rezultata, međutim, tokom gotovo čitavog postojanja kluba nalazili su se finansijski problemi.
Kako je objašnjeno tokom predstavljanja istorijata, u prvim decenijama oni su bili povezani sa činjenicom da je klub imao radnički karakter i da je propagirao komunističke ideje, dok su u novijem periodu troškovi profesionalizacije fudbala postajali sve veći.
Organizacija utakmica, plaćanje sudija i delegata, njihovo smeštanje, putovanja na gostovanja i angažovanje kvalitetnih igrača zahtevali su značajna finansijska sredstva.
Konačni udarac bila je blokada računa koja je trajala duže od 16 meseci. Nakon finansijskog sloma pokrenut je stečajni postupak, a Mladi radnik je zvanično prestao da postoji okončanjem stečaja 2014. godine.
Tako je završena istorija kluba koji je gotovo devet decenija bio jedan od prepoznatljivih simbola Požarevca.
210 fotografija, 70 zastavica i 80 pehara – izložba koja čuva sećanje
Posebnu vrednost izložbi daje bogatstvo autentičnih istorijskih predmeta i dokumenata.
Izložbenu postavku čini čak 210 fotografija, od kojih se najveći deo nalazi u fundusu Istorijskog arhiva Požarevac, prvenstveno u okviru arhivskog fonda Fudbalskog kluba Mladi radnik.
Značajan deo materijala ustupljen je iz privatnih zbirki, a organizatori su posebno zahvalili darodavcima koji su pomogli da se sačuvaju i predstave dragoceni dokumenti i uspomene.
Na zidovima galerije izloženo je i oko 70 zastavica koje svedoče o utakmicama i sportskim susretima. Njihova posebnost je u tome što su se tradicionalno razmenjivale između klubova pre početka utakmica.
Posetioci mogu da vide i oko 80 pehara osvojenih tokom postojanja Mladog radnika. Među njima se posebno izdvaja pehar za prvo mesto u Srpskoj ligi – grupa Zapad, koji podseća na jednu od najuspešnijih sezona u klupskoj istoriji.
U vitrinama su predstavljena i značajna priznanja koja je klub dobio tokom svog postojanja.
Među najvrednijima su:
- Orden bratstva i jedinstva sa zlatnim vencem, dobijen 1948. godine;
- Orden zasluga za narod, dodeljen povodom 50 godina postojanja kluba;
- Plakete i priznanja Fudbalskog saveza Srbije i nižih fudbalskih saveza, uručena povodom različitih jubileja.
Izložbu prate katalog i virtuelna postavka, dok se u galerijskom prostoru može čuti i himna Mladog radnika u izvođenju Požarevljanke Mukomanović.
Istorijski arhiv: Istoriju kluba nisu pisali samo fudbaleri
Direktorka Istorijskog arhiva Požarevac, dr Jasmina Nikolić, istakla je da izložba prevazilazi okvire klasične sportske hronike i predstavlja svedočanstvo o jednom veku zajedništva, prkosa i strasti.
U pripremi izložbe i publikacije učestvovao je autorski tim Istorijskog arhiva Požarevac: dr Dragana Miloradović, Nataša Milošević Dulić, Milan Stanković i Mirjana Stepanović.
Istraživanje je trajalo mesecima, a obuhvatilo je analizu arhivske građe, starih zapisnika, novinskih izveštaja, fotografija i sačuvanih svedočenja ljudi koji su u različitim periodima bili deo klupskog života.
Cilj autora bio je da se napravi objektivan, hronološki precizan i dokumentovan prikaz razvoja kluba, od osnivanja 1926. do prestanka postojanja 2014. godine.
Dr Jasmina Nikolić posebno je naglasila da istoriju Mladog radnika nisu stvarali samo fudbaleri koji su postizali golove.
U nju su utkali svoje živote i rad ljudi koji su osnovali klub, onih koji su obezbeđivali opremu, navijača koji su po kiši i snegu bodrili svoj tim, ali i generacija dece koja su prvi put obula kopačke sa grbom Mladog radnika.
Prema njenim rečima, izložba je rezultat ozbiljnog istraživačkog i stručnog rada, ali i potvrda misije Istorijskog arhiva kao čuvara kolektivnog sećanja i kulturne baštine Braničevskog okruga.
„Iako je igra na terenu utihnula, ova vekovna hronika oživljena iz arhivskih dubina ostaje trajno svedočanstvo o veku ponosa, strasti i slave, i večni putokaz za generacije koje dolaze“, poručila je direktorka Istorijskog arhiva Požarevac otvarajući izložbu.
Mladi radnik – više od fudbalskog kluba
Stogodišnjica osnivanja Mladog radnika prilika je da se Požarevac podseti vremena u kojem je fudbal bio sastavni deo svakodnevnog života, identiteta gradskih mahala i odrastanja brojnih generacija.
Od krpenih lopti, opanaka i samostalnog popravljanja opreme, preko ratnih stradanja i posleratne obnove, pa sve do superligaških utakmica protiv Crvene zvezde i Partizana, istorija Mladog radnika oslikava i istoriju samog grada.
Zato ova izložba nije samo podsećanje na nekadašnji sportski kolektiv. Ona je priča o ljudima, vremenu, prijateljstvu, pripadnosti i tradiciji koja je nadživela klub.
Mladi radnik danas više ne postoji na fudbalskim terenima, ali zahvaljujući radu Istorijskog arhiva Požarevac njegova istorija ostaje sačuvana za buduće generacije.
Izložba „Fudbalski klub Mladi radnik Požarevac – od vremena ideala do vremena idola – refleksija vremena 1926–2014“ otvorena je za posetioce do 28. novembra 2026. godine u Gradskoj galeriji u Požarevcu, Stari korzo 14.
