Pravoslavni vernici danas slave praznik prenosa moštiju Svetog Nikolaja Mirlikijskog – čudotvorca i zaštitnika naroda. Ovaj dan, poznat kao letnji Sveti Nikola, podseća na događaj iz 1087. godine kada su mošti svetitelja prenete iz Mire u Likiji (današnja Turska) u italijanski grad Bari.
Iako se praznik ne vezuje kalendarski za leto, često ga prati lepo vreme, pa je u narodu poznat kao „letnji“. Ovaj dan je i preslava za one koji Svetog Nikolu slave kao krsnu slavu 19. decembra, dok je zimski Sveti Nikola preslava onima koji ga obeležavaju danas.
Prema narodnim verovanjima, na dan Svetog Nikole ne bi trebalo obavljati kućne poslove poput pranja veša, čišćenja ili usisavanja. U pojedinim krajevima Srbije, i dalje postoji običaj da se deci poklanjaju darovi, budući da se Sveti Nikola smatra njihovim zaštitnikom.
Rođen je u gradu Patari, na prostoru današnje Male Azije, u bogatoj i pobožnoj porodici. Njegovi roditelji, Teofan i Nona, poznati su po tome što su pomagali siromašnima. Nikola je ime dobio po svom stricu, episkopu Nikolaju, a rano je pokazao sklonost ka veri. Zamonašio se u manastiru Novi Sion i ubrzo postao poznat po svojoj pobožnosti.
Kao arhiepiskop Mire u Likiji, Sveti Nikola je pomagao bolesnima, brinuo o siromašnima, oslobađao zarobljene i širio hrišćansku veru. Svoje nasledstvo je podelio potrebitima i živeo skromno. Umro je 19. decembra 345. godine, a taj datum se obeležava kao zimski Sveti Nikola.
Mnoge srpske porodice proslavljaju Svetog Nikolu kao svoju krsnu slavu. Smatra se zaštitnikom putnika, moreplovaca, ribara i splavara, ali i naroda u celini. Njegovo ime znači „narodni pobednik“, a veruje se da pomaže bolesnima i nemoćnima čudesnom silom.
Prema predanju, Sveti Nikola je vratio vid oslepljenom Stefanu Dečanskom, koji je kasnije darivao crkvu u kojoj su čuvane svetiteljeve mošti – zlatom, srebrom i bogatim prilozima.
